nhị nguyên

nhị nguyên

Thuyết nhị nguyên giải thích thế giới thông qua hai nguyên lý đối lập.

Định nghĩa
  1. Danh từ:
    • Học thuyết triết học cho rằng thế giới được tạo thành từ hai nguyên lý, hai bản thể hoặc hai thực thể tối cao đối lập và độc lập với nhau. Thuyết này giải thích sự tồn tại của thiện và ác, tinh thần và vật chất, v.v., thông qua hai nguồn gốc căn bản.
    • Tính chất hoặc trạng thái tồn tại của hai nguyên lý, hai yếu tố đối lập song song trong một hệ thống, một học thuyết hoặc một hiện tượng.
Ví dụ sử dụng
  • Danh từ:
    • Thuyết nhị nguyên trong triết học Descartes phân biệt rõ ràng giữa tinh thần và thể xác.
    • Một số tôn giáo cổ đại theo thuyết nhị nguyên, tin vào cuộc chiến giữa thần ánh sáng và thần bóng tối.
    • Sự đối lập giữa thiện và ác trong nhiều hệ tư tưởng mang tính chất nhị nguyên.
Các cách sử dụng nâng cao

  • "Tư duy nhị nguyên": Cách suy nghĩ phân chia thế giới hoặc vấn đề một cách cứng nhắc thành hai phạm trù đối lập nhau (ví dụ: đúng/sai, tốt/xấu, ta/địch), mà không xét đến các khả năng trung gian hoặc phức tạp hơn.

    • Tư duy nhị nguyên đơn giản hóa vấn đề nhưng đôi khi bỏ qua những sắc thái phức tạp của thực tế.

  • "Chủ nghĩa nhị nguyên": Cách gọi khác của thuyết nhị nguyên, nhấn mạnh đến trường phái tư tưởng này.

    • Chủ nghĩa nhị nguyên đối lập với chủ nghĩa nhất nguyên (monism).
Biến thể và từ gần giống
  • Nhị nguyên luận (danh từ): Từ đồng nghĩa với "thuyết nhị nguyên", thường dùng trong văn phong học thuật.
  • Nhị nguyên tính (danh từ): Tính chất nhị nguyên, đặc điểm có hai mặt đối lập.
  • Nhị nguyên thuyết (danh từ): Cách gọi khác của thuyết nhị nguyên.
Từ đồng nghĩa
  • Lưỡng nguyên: Từ Hán Việt đồng nghĩa, cùng chỉ thuyết hoặc tính chất hai nguyên.
  • Song nguyên: Từ ít dùng hơn, cùng chỉ ý nghĩa có hai nguyên lý.
Từ trái nghĩa
  • Nhất nguyên (danh từ): Học thuyết cho rằng mọi thực tại đều xuất phát từ một nguyên lý hay bản thể duy nhất.
  • Đa nguyên (danh từ): Học thuyết thừa nhận sự tồn tại của nhiều nguyên lý, bản thể hoặc chân lý độc lập.
Thành ngữ liên quan
  • Thuyết nhị nguyên thiện ác: Học thuyết nhị nguyên cụ thể giải thích nguồn gốc của điều thiện và điều ác trong thế giới.
  • Nhị nguyên tâm-vật: Vấn đề triết học về mối quan hệ giữa tinh thần (tâm) và vật chất (vật), một dạng của thuyết nhị nguyên.

Từ chứa "nhị nguyên"